Jaarruimte en fiscaal voordelig pensioensparen

De meeste Nederlanders kennen de hypotheekrenteaftrek. Minder bekend is dat je ook je beleggingsinleg kunt aftrekken van je belastbaar inkomen, als je het doet via de jaarruimte. Het scheelt je honderden tot duizenden euro’s per jaar aan belasting, en je bouwt tegelijk extra pensioen op.

Wat is jaarruimte?

Jaarruimte is het maximale bedrag dat je jaarlijks fiscaal aftrekbaar mag inleggen in een lijfrenteproduct. Dat kan een lijfrenteverzekering zijn, een lijfrentebankspaarrekening, of een lijfrentebeleggingsrekening.

Het verschil met “gewoon beleggen” in Box 3: je inleg in de jaarruimte trek je af van je belastbaar inkomen in Box 1. Dat levert direct belastingteruggave op. Later, als je het geld bij pensioen opneemt, betaal je er dan wel inkomstenbelasting over, maar waarschijnlijk tegen een lager tarief dan nu.

Hoe bereken je je jaarruimte?

De formule is:

13,3% x premiegrondslag - opgebouwde pensioenaangroei - AOW-franchise

In de praktijk heb je twee dingen nodig:

• Je inkomen van het voorgaande jaar (staat op je aangifte)
• Je pensioenaangroei (staat op je Uniform Pensioenoverzicht, het UPO)

De makkelijkste manier: gebruik de jaarruimteberekening op belastingdienst.nl. Je vult je gegevens in en krijgt direct je jaarruimte te zien.

Een rekenvoorbeeld

Stel, je verdient €50.000 bruto per jaar en bouwt via je werkgever pensioen op. Na de berekening blijkt je jaarruimte €2.500 te zijn.

Als je in de belastingschijf van 36,97% zit, levert die €2.500 inleg je een teruggave op van €924. Effectief kost je inleg dus €1.576 netto, maar je belegt €2.500. Dat is direct 59% “rendement” op je netto-inleg, puur door het belastingvoordeel.

Bij een hoger inkomen (boven ~€76.000 in 2024) val je in het toptarief van 49,50%. Dan levert dezelfde €2.500 inleg je €1.238 teruggave op. Je netto-inleg is €1.262 voor €2.500 aan beleggingen.

Reserveringsruimte: ongebruikte jaarruimte inhalen

Heb je de afgelopen 7 jaar niet (volledig) gebruik gemaakt van je jaarruimte? Dan mag je het ongebruikte deel inhalen via de reserveringsruimte. Het maximum voor de reserveringsruimte is €8.065 (2024), of als je nog geen 10 jaar van je AOW-leeftijd bent, maximaal €16.131.

Dit is interessant als je bijvoorbeeld een bonus ontvangt, een erfenis krijgt, of als je gewoon niet wist dat jaarruimte bestond. Je kunt in één keer een flink bedrag fiscaal voordelig wegzetten.

Waar beleg je de jaarruimte?

Je hebt drie opties:

1. Lijfrenteverzekering bij een verzekeraar. Vaak beperkte beleggingskeuze en hogere kosten. Steeds minder populair.
2. Lijfrentebankspaarrekening. Veilig maar laag rendement, vergelijkbaar met een spaarrekening. Geschikt als je bijna met pensioen gaat.
3. Lijfrentebeleggingsrekening. Je belegt in fondsen of ETF’s en profiteert van het rente-op-rente-effect. Aanbieders: Brand New Day, Bright Pensioen, Aegon, of via je eigen broker als die lijfrenterekeningen aanbiedt.

Voor wie jong is en een lange beleggingshorizon heeft, is de beleggingsrekening de logische keuze. Het rendement is op lange termijn hoger dan sparen, en je hebt tientallen jaren om eventuele dalingen op te vangen.

Het nadeel: je geld zit vast

Geld dat je via jaarruimte inlegt, kun je niet zomaar opnemen. Het is bedoeld voor pensioen en komt pas vrij vanaf je AOW-leeftijd (of maximaal 5 jaar ervoor). Neem je het eerder op, dan betaal je niet alleen inkomstenbelasting maar ook 20% revisierente als boete.

Dit betekent dat jaarruimte alleen geschikt is voor geld dat je echt niet nodig hebt tot je pensioen. Heb je nog geen noodfonds of wil je op kortere termijn iets kopen, dan is vrij beleggen in Box 3 flexibeler.

Jaarruimte vs. vrij beleggen: wanneer kies je wat?

De vuistregel is simpel: gebruik eerst je jaarruimte, beleg daarna vrij.

Het belastingvoordeel van jaarruimte is zo groot dat het bijna altijd loont, zolang je het geld kunt missen tot je pensioen. Het geld groeit bovendien belastingvrij aan (geen Box 3-vermogensbelasting), waardoor het rente-op-rente-effect sterker werkt.

De uitzondering: als je op kortere termijn spaart voor iets specifieks (een huis, een sabbatical), is vrij beleggen beter omdat je bij je geld kunt.

Veel mensen combineren beide: jaarruimte voor het fiscale voordeel, en vrij beleggen voor flexibiliteit. Meer over die afweging lees je in beleggen voor je pensioen.

Checklist: zo pak je het aan

1. Bereken je jaarruimte op belastingdienst.nl
2. Check of je reserveringsruimte hebt (afgelopen 7 jaar)
3. Kies een aanbieder met een lijfrentebeleggingsrekening en lage kosten
4. Leg maandelijks of jaarlijks in
5. Vergeet niet de aftrek te claimen in je belastingaangifte