Passief vs actief beleggen: wat is het verschil?
Moet je zelf aandelen kiezen of gewoon een indexfonds kopen? We vergelijken passief en actief beleggen op rendement, kosten en tijdsbesteding.
Als je begint met beleggen, stuit je al snel op deze keuze: ga je zelf aandelen selecteren, of koop je een indexfonds dat de hele markt volgt? In vakjargon: actief of passief beleggen.
Het korte antwoord: voor de meeste mensen is passief beleggen de betere keuze. Maar dat korte antwoord verdient nuance. In dit artikel leggen we uit waarom.
Belangrijke leerpunten
- Passief beleggen volgt een marktindex, actief beleggen probeert die index te verslaan
- Na 15 jaar presteert 90% van actieve fondsen slechter dan een indexfonds
- Het verschil zit vooral in kosten: 0,2% vs 1,5% per jaar
- Actief beleggen kost bovendien veel meer tijd en kennis
- Je kunt beide combineren: een passieve kern met een klein actief deel
Wat is passief beleggen?
Passief beleggen betekent: een fonds kopen dat automatisch een marktindex volgt. Geen fondsmanager die aandelen selecteert, geen analyses, geen marktvoorspellingen. Je koopt simpelweg “de markt”.
Voorbeeld: Een MSCI World-indexfonds bevat ruim 1.500 aandelen uit 23 landen. Het fonds koopt precies dezelfde aandelen in dezelfde verhoudingen als de index. Als Apple 5% van de index uitmaakt, is 5% van het fonds ook Apple.
Hoe ziet dat er in de praktijk uit?
- Je kiest een brede ETF (bijv. VWRL of IWDA)
- Je koopt elke maand voor een vast bedrag
- Je doet verder niks
Dat is het. Geen research, geen koerswatching, geen buy-sell-beslissingen. Eén keer opzetten, daarna automatische piloot.
Wat is actief beleggen?
Actief beleggen betekent: proberen het beter te doen dan de markt. Dit kan op twee manieren:
1. Via een actief beheerd fonds
Een professionele fondsmanager selecteert aandelen waarvan hij denkt dat ze beter presteren dan gemiddeld. Je betaalt meer voor deze expertise (1-2% per jaar).
2. Zelf aandelen selecteren
Je doet je eigen onderzoek, analyseert bedrijven en koopt individuele aandelen. Dit kost geen beheerkosten, maar wel veel tijd.
Wat actieve beleggers proberen te doen
Actieve beleggers zoeken naar bedrijven die goedkoper zijn dan ze zouden moeten zijn. Ze proberen in de juiste sectoren te zitten op het juiste moment: meer in tech als tech het goed doet, eruit als het tegenvalt. En sommigen proberen de hele markt te timen, door te verkopen voor een daling en te kopen na een daling.
De cijfers: wie wint?
Hier wordt het pijnlijk voor actieve beleggers. De SPIVA-scorecard (het meest geciteerde onderzoek over dit onderwerp) vergelijkt elk jaar actief beheerde fondsen met hun benchmark-index.
Europa (actieve fondsen vs index), 2023-data
| Periode | % actieve fondsen dat slechter presteert |
|---|---|
| 1 jaar | 72% |
| 5 jaar | 80% |
| 10 jaar | 86% |
| 15 jaar | 90% |
Na 15 jaar slaagt slechts 1 op de 10 fondsbeheerders erin de index te verslaan. En die 10% is niet altijd dezelfde 10%. Je kunt vooraf niet betrouwbaar voorspellen welk fonds het wél haalt.
Waarom presteren actieve fondsen slechter?
Het antwoord is bijna ontluisterend simpel: kosten.
| Kostenpost | Passief fonds | Actief fonds |
|---|---|---|
| Beheerkosten (TER) | 0,10 - 0,30% | 1,00 - 2,00% |
| Transactiekosten | Minimaal | Hoger (meer kopen/verkopen) |
| Totaal per jaar | ~0,20% | ~1,50% |
Dat verschil van 1,3 procentpunt per jaar klinkt klein. Maar over 20 jaar:
- €10.000 tegen 7% rendement, 0,2% kosten = €36.800
- €10.000 tegen 7% rendement, 1,5% kosten = €29.200
Dat is €7.600 verschil, puur door kosten. De actieve fondsmanager moet niet alleen even goed presteren als de markt, maar 1,3% beter om gelijk te eindigen. En dat lukt structureel bijna niemand.
De argumenten voor actief beleggen
Ondanks de cijfers zijn er redenen waarom sommige beleggers actief beleggen:
1. Intellectuele uitdaging
Bedrijfsanalyse, jaarverslagen lezen, trends signaleren — sommige mensen vinden het gewoon leuk. Als hobby kan dat prima, zolang je je bewust bent van de kansen.
2. Overtuiging over specifieke bedrijven
Als je écht gelooft dat een bedrijf ondergewaardeerd is en je dit kunt onderbouwen, kun je beslissen een positie in te nemen. Warren Buffett doet niet anders. Maar bedenk: jij hebt niet het researchteam van Berkshire Hathaway.
3. Specifieke beleggingsthema’s
Wil je zwaar in de energietransitie, AI of een andere trend investeren? Dat kan met een actieve benadering of thema-ETF. Brede indexfondsen volgen het marktgemiddelde, niet een specifieke visie.
4. Meer controle
Sommige beleggers willen kiezen waar hun geld naartoe gaat. Geen wapenbedrijven, wel duurzame energie. Dit kan deels via ESG-indexfondsen, maar actief beleggen geeft meer controle.
De argumenten voor passief beleggen
1. Betere kans op goed rendement
De cijfers zijn helder: 90% kans om een actief fonds te verslaan over 15 jaar. Simpelweg door een indexfonds te kopen.
2. Veel lagere kosten
0,2% vs 1,5% per jaar. Over een beleggingsleven van 30-40 jaar telt dat op tot tienduizenden euro’s verschil.
3. Nauwelijks tijdsbesteding
Na het initiële opzetten kost passief beleggen hooguit een uur per jaar (herbalanceren). Actief beleggen kan uren per week kosten.
4. Minder emotionele valkuilen
Als je niet naar individuele aandelen kijkt, kun je ook niet in paniek verkopen bij slecht nieuws over “jouw” bedrijf. Je belegt in de hele markt en weet dat die historisch altijd omhoog gaat op de lange termijn.
5. Geen kennis nodig
Je hoeft geen jaarverslagen te lezen, geen technische analyse te begrijpen en geen macro-economische voorspellingen te doen. Koop, houd vast, en wacht.
De hybride benadering
Je hoeft niet 100% voor een kant te kiezen. Een populaire aanpak:
De core-satellite strategie: 80-90% van je geld gaat in passieve indexfondsen als basis, de overige 10-20% in individuele aandelen of thema-ETF’s.
Zo profiteer je van de voordelen van passief beleggen (lage kosten, goede spreiding), terwijl je ruimte houdt voor je eigen overtuigingen. Als je actieve deel het slecht doet, begrenst de kleine allocatie de schade.
Beslissingsgids
| Criterium | Passief beleggen | Actief beleggen |
|---|---|---|
| Beschikbare tijd | Weinig | Uren per week |
| Kennis nodig | Basis | Gevorderd |
| Rendementskans | Marktgemiddelde | Hoger óf lager |
| Kosten | Laag | Hoog |
| Emotionele stress | Laag | Hoger |
| Geschikt voor | Beginners + gevorderden | Ervaren beleggers |
Veelgestelde vragen
Is passief beleggen saai?
Ja, en dat is het punt. Beleggen hoort niet spannend te zijn. Spannend beleggen betekent meestal dat je te veel risico neemt of te vaak handelt. De saaiste beleggers zijn vaak de succesvolste.
Kan ik later overstappen van passief naar actief?
Natuurlijk. Begin passief, leer hoe de markt werkt, en als je na een paar jaar wilt experimenteren met individuele aandelen, doe dat met een klein deel van je portfolio.
Zijn alle indexfondsen hetzelfde?
Nee. Ze volgen verschillende indices (AEX, S&P 500, MSCI World), hebben verschillende kosten, en zitten in verschillende juridische structuren. Kies een breed, goedkoop fonds van een grote aanbieder.
Werkt passief beleggen ook in dalende markten?
In een dalende markt daalt je indexfonds mee. Maar actieve fondsen dalen meestal ook, en vaak meer door hogere kosten. Passief beleggen beschermt niet tegen marktdalingen, maar het presteert in dalende markten gemiddeld beter dan actief.
Wat als ik een “topfonds” vind?
Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Fondsen die 5 jaar achter elkaar outperformen, vallen de 5 jaar daarna meestal terug naar het gemiddelde. Dit heet mean reversion en is een van de hardnekkigste patronen in financiële markten.
Conclusie
De keuze tussen passief en actief beleggen is een afweging van kosten, tijd en rendementskans. De data is overweldigend: voor de meeste beleggers levert passief beleggen betere resultaten op met minder moeite en lagere kosten.
Begin passief. Als je na een paar jaar ervaring en interesse hebt opgebouwd, kun je altijd een klein deel actief beleggen. Maar vergeet niet: de markt verslaan is een sport waar zelfs de profs structureel in falen.